03 – Verandering van insuline en ‘lifestyle’

In mijn tweede blog heb ik geschreven over enkele van mijn persoonlijke herinneringen aan de 35 jaar dat ik een insuline-mengsel van kort- en langwerkende insuline gebruikte. In deze derde blog komt een recente wending aan bod. De overstap naar ander insuline-behandelschema en naar een ander eet- en leefpatroon.

Toch nog een moderne diabeet na mijn vijftigste

Toen ik eind 2017 vanuit Oostenrijk naar Duitsland verhuisde moest ik weer op zoek naar een huisarts die me recepten kon voorschrijven t.b.v. mijn medicijnen Novomix en Candesartan (bloeddrukverlager), naaldjes en test-strips. Eerlijk gezegd ben ik relatief korte tijd onder behandeling geweest van een internist, ten tijde van de diagnose van diabetes. Maar na de eerste verhuizing (weg uit mijn geboorteplaats) heb ik altijd huisartsen gezocht en gevonden voor HbA1c bepalingen en voor het uitschrijven van recepten. In mijn eerdere blogs heb ik beschreven hoe ik jarenlang heel gedisciplineerd op 2 dagelijkse injecties gemengde insuline geleefd heb, met 6 maaltijden per dag. Vijfendertig jaar heb ik dat volgehouden, terwijl ik me maar mondjesmaat op de hoogte liet houden van mogelijke nieuwe ontwikkelingen betreffende de behandeling van suikerziekte. In Wenen had ik een diabeet in mijn team die mijns inziens heel vaak haar bloedsuiker bepaalde en even vaak een extra injectie deed. Ze at dan gewoon de taart mee die een andere collega voor het team had meegebracht, terwijl ik, zoals ik gewend was, heel vriendelijk bedankte.

De assistent van de huisarts die ik in Duitsland op het oog had (in dezelfde straat – lekker makkelijk!) zei dat de dokter geen patiënten meer aannam. Ik wilde me zo snel niet laten wegsturen en begon een praatje over hoe lastig het is om je weg te vinden als je net verhuisd bent en dat het vinden van een huisarts wel erg belangrijk is. Ze begon zich te verontschuldigen en vertelde dat de praktijk zich gespecialiseerd heeft op patiënten met diabetes, … Bingo! zei ik. En misschien bespeurde ik enige tegenzin, maar suikerpatiënten mocht ze niet weigeren, en ik had voor het eerst in heel lange tijd een afspraak bij een diabetes-specialist.

Twee weken later, met de brieven van mijn Oostenrijkse huisarts op zak (een lijst van HbA1c waarden en de medicijnen die ik gebruik), werd ik eerst door een verpleegkundige ondervraagd en onderzocht. Mogelijke zenuwschade werd onderzocht door met een veertje onder mijn voeten te kietelen: prima in orde! HbA1c werd ter plekke bepaald met bloed uit de vinger – ik was altijd gewend dat ik hiervoor een buisje moest afgeven die vervolgens naar het lab ging voor de analyse. De waarde was 5,8%. Prima in orde! Gewicht 88 kg – ook okay met mijn 1,94 m lengte. Bloeddruk was, ondanks mijn medicatie (candesartan) aan de hoge kant: 160/110. Ik had die ochtend een vervelend gesprek gehad met mijn leidinggevende; na een paar weken was me helaas al het gevoel bekropen dat de bedrijfscultuur niet die was die ik me ervan had voorgesteld – wellicht had dat ermee te maken.

Bij de arts werd ik naar mijn meetapparaat gevraagd (OneTouchVario), die hij aan zijn computer koppelde. Hij zag vooral relatief hoge en relatief lage waarden – ik probeerde uit te leggen dat ik niet op regelmatige tijden meet, maar alleen als ik denk of hoog of laag te zitten. Hij stelde voor om dag-curves te maken door elke twee uur te meten en op te schrijven hoeveel brood-eenheden ik over de dag at. Ook gaf hij mee om na te denken over nieuwe insuline-instelling, omdat het volgens hem niet meer van deze tijd was om alleen maar gemengde insuline te gebruiken.

Na twee weken weer terug bij de arts zagen de dag-curves er redelijk goed uit, waarbij ik ook de maaltijden had genoteerd omgerekend naar aantal BE’s (brood-eenheden: 1 BE = 10 gram koolhydraten). Er zaten wel aardig wat lage bloedsuikers tussen, en hij concludeerde dat ik meer (te) lage waarden zou hebben gehad als ik niet steeds extra zou hebben gegeten – ik zei dat ik al 35 jaar gewend was om tussenmaaltijden te eten. Mijn persoonlijke les was dat het frequent meten van mijn bloedsuiker me goed hielp om te lage bloedsuikers te voorkomen; ik was het in zoverre eens met de dokter dat ik daarvoor het “instrument” eten gebruikte. Hij legde uit dat, ook al was ik een relatief goed ingestelde diabeet, tegenwoordig diabeten eerder op twee typen insuline worden ingesteld. Eén injectie met langwerkende insuline, en meerdere injecties kortwerkende afhankelijk van hoe vaak en van wat je eet. Hij wilde dat ik erover zou nadenken (hij had vast een cursus over “change-management” gelezen), maar ik gaf meteen aan er wel voor in te zijn. Het enige wat ik voorstelde was om er mee te beginnen als ik mijn glucose continu kon monitoren zonder dat ik steeds vingerprikken zou moeten doen; ik had al een jaar eerder, op eigen kosten, de FreeStyleLibre sensor van Abbott uitgeprobeerd. Het uitleesapparaatje had ik nog, dus ik stelde voor een paar sensoren te bestellen voor dit experiment. En zo is het gegaan.

Toen de FreeStyleLibre sensoren er waren heeft de arts als langwerkende insuline, Toujeo voorgeschreven, en als kortwerkende, Fiasp. We hadden nog wat discussie over de Toujeo injectie, omdat de dokter voorstelde deze ’s avonds in de buik te doen, altijd op dezelfde tijd. Mijn voorkeur is om deze ’s ochtends in het bovenbeen te doen; we werden het eens. De Fiasp injecties zou ik wel in de buikhuid doen. Hij schreef ook naaldjes voor, veel korter dan de 8 mm die ik gewend was. Injecties met 4 mm naaldjes zou je gewoon loodrecht in je huid kunnen doen, terwijl ik gewend was een plooi te pakken en het 8 mm naaldje er schuin in te steken – en met een watje ertegen aan bij het uittrekken. Wow, dit ging wel wennen worden!

De verandering was en is enorm! Van de arts had ik een schema meegekregen om mee te beginnen. Een vaste dosis Toujeo en verschillende doseringen Fiasp afhankelijk van wat hij noemde de brood-eenheid-factor (BEF). In de eerste twee weken heb ik, aan de hand van de FreeStyleLibre metingen, aardig wat correctie-injecties gedaan, maar met de voor mij nieuwe 4mm-naaldjes was dat geen probleem.

De dosering van Toujeo heb ik uiteindelijk ingesteld gekregen door na de ochtend-injectie een dag (en nacht) niet te eten of correctie-injecties te doen. Ik gebruik nu een dosis van 14 eenheden die ervoor zorgt dat mijn bloedsuiker constant blijft, dag en nacht.

Van 6 maaltijden ben ik naar 3 maaltijden overgestapt, die ik niet meer op vastgestelde tijden hoef in te plannen. Afhankelijk van de bloedsuikerwaarde doe ik een injectie met Fiasp; als deze tussen de 5 en 8 mmol/l ligt dan doe ik geen correctie en spuit ik 1 eenheid voor elke broodeenheid die ik ga eten; deze zogenaamde BEF kan voor iedereen anders zijn en kan ook verschillen over de dag. In het geval van > 8 doe ik er een correctie-dosis bovenop om de waarde tot 7 terug te brengen: 1 eenheid om de waarde 2 mmol/l te verlagen. Wanneer ik bijvoorbeeld voor de lunch 5 boterhammen wil gaan eten en de meter geeft een waarde van 11 mmol/l – dan even rekenen: om 11 terug te brengen naar 7 mmol/l moet de waarde 4 mmol/l dalen waarvoor ik 2 eenheden nodig heb; voor de 5 boterhammen heb ik, met mijn BEF (van 1), 5 eenheden nodig: ik spuit dan 7 eenheden vlak voor deze maaltijd.

Wat een verschil met hoe ik hiermee ‘vroeger’ omging – ik at bij een bloedsuiker van 11 gewoon niet.

Als de meter een waarde van onder de 5 geeft, dan begin ik eerst met eten, voordat ik na ongeveer 10 minuten Fiasp injecteer.

Om na 35 jaar als gedisciplineerde diabeet van gemengde insuline over te stappen op eenmaal een dagelijkse injectie met langwerkende insuline en op meerdere, maaltijdafhankelijke injecties met kortwerkende insuline is een enorme verandering gebleken. Door de nieuwe, kleine naaldjes, is het ongemak van meerdere injecties vrij gering. Het geeft me absoluut meer vrijheid – zeker het wegvallen van de noodzaak om op gezette tijden te moeten eten is ‘bevrijdend’. Tevens het principe dat ik kan eten wat en hoeveel ik wil (vanuit suiker/koolhydraten-perspectief) zie ik als voordeel – als ik wil kan ik gewoon mijn Fiasp-pen gebruiken als ik een stuk gebak wil eten.

Als mensen mij eerder vroegen naar mijn eetgewoonten (ik bracht altijd een zak brood mee naar het werk – zonder beleg wel te verstaan) zei ik altijd dat ik overdags at om mijn bloedsuiker op peil te houden, en dat ik ’s avonds pas voor het lekkere ging eten. Nu kijk ik ook uit naar de lunch! Lekker!

In het ‘vorige’ leven heb ik, naast de regelmatige HbA1c bepalingen, op gevoel en op sporadische vingerprikken mijn diabetes beheerst met het wel of juist niet eten van suiker/koolhydraten als gereedschap. Zoals gezegd, mijn twee nieuwe insuline-soorten hebben in korte tijd tot een lifestyle-change geleid. Deze levenswijze van de afgelopen paar maanden heeft me wel een soort van verslaafd gemaakt aan het continu monitoren van mijn bloedsuikerwaarde. Ik weet eerlijk gezegd niet hoe ik deze switch had kunnen maken zonder de FreeStyleLibre. Zo ben ik, door de constante metingen, te weten gekomen dat ik af en toe te weinig Fiasp spoot – een nieuwe pen spoot eerst wat lucht voordat er insuline kwam; dat bepaalde sportactiviteiten ’s nachts en zelfs de dag erna, nog fanatiek op mijn spieren doorwerkten en mijn glucosewaardes richting de 2-3 mmol/l stuurden; en zo zijn er nog meer voorbeelden van het kunnen ingrijpen in je bloedsuiker door het continue monitoren.

In Nederland worden CGM (continuous glucose monitoring) apparaten niet vergoed, dus zit je vast of aan veelvuldige vingerprikken of aan het zelf opdraaien voor de kosten. Zoals gezegd woon ik momenteel in Duitsland en mijn ‘Kranken Kasse’ vergoedt de FreeStyleLibre sensoren.

Tot slot:

In mijn werk, maar eigenlijk ook privé, vind ik het managen van veranderingen een fascinerende bezigheid. Het mensen doen inzien dat de verandering niet een negatief maar een positief effect zal brengen. En ook het daaropvolgende stap-voor-stap proces om de verandering daadwerkelijk te implementeren.

Maar waarom, zo vraag ik mijzelf af, ben ik zo laat pas toegankelijk geworden voor de in deze blog beschreven verandering van mijn insuline-schema? Waarom heb ik het voor die tijd niet gehoord, of niet willen horen?

Deze vraag staat ook centraal in een van mijn volgende blogs, over een plotselinge verandering in mijn lyfestyle ten opzichte van voeding.

 


 

VERDER LEZEN

Toujeo

Dit is een langwerkende insuline, glargine, van Sanofi, die gedurende 24-30 uur langzaam en continue afgegeven wordt in je lichaam en een zogenaamde steady-state verzorgt.

Fiasp

Fiasp van Novo Nordisk, wordt ook wel een maaltijdinsuline genoemd, en kun je vlak voor of tot 20 min na de start van een maaltijd injecteren. Piekactiviteit is ergens tussen 1 en 3 uur na toediening en de insuline is na 3-5 uur uitgewerkt. Fiasp = Fastacting insulin aspart (NovoRapid).

Candesartan: Angiotensine 2 antagonist inhibitor die tot ontspanning en verwijding van bloedvaten leidt; ook stimuleert het natrium (keukenzout) via de urine uit te scheiden. Beide helpen de bloeddruk te verlagen.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *